TSB is in 2014 opgericht door Texelaars die zich zorgen maakten over de gezondheidszorg op Texel. Helaas bestaan die zorgen nog steeds. Hieronder lichten we enkele knelpunten toe en geven we onze visie, als aanzet tot verdere discussie.

 

De zorgvraag

De zorgvraag stijgt, waardoor personeelstekorten toenemen en kosten oplopen. Dat horen we bijna elke dag. Vaak worden vergrijzing en zorgvraag in één adem genoemd, maar volgens TSB is dat slechts deels waar. Ouderen leven tegenwoordig langer in goede gezondheid en slechts kort in slechte gezondheid. Het intensieve en dure zorggebruik vindt vooral plaats aan het einde van het leven, zij het bij meer mensen.

De stijgende zorgvraag komt echter niet alleen van ouderen, maar uit alle leeftijdsgroepen. Volgens TSB komt dit door een afnemende eigen verantwoordelijkheid voor je eigen gezondheid. Veel mensen zien hun lichaam als een auto die je bij de garage brengt: reparatie zonder eigen inspanning. Deze houding is versterkt door marktwerking, waarbij gezondheid een economisch product is geworden, en door een verzorgingsstaat die verantwoordelijkheid (deels) wegneemt.

Ook omgevingsfactoren spelen mee, zoals ongezond voedsel in supermarkten en schadelijke producten zoals vapes. Daarnaast zorgt medicalisering voor extra druk: sociale en persoonlijke problemen (bijvoorbeeld echtscheiding, geldzorgen, huisvesting) komen als medische klachten bij de zorgverlener terecht. Iemand met financiële zorgen meldt zich met slapeloosheid en hoofdpijn, niet met het echte probleem. Het gevolg: ineffectieve oplossingen, verhulling van de kern en hulp door de verkeerde professional.

Om over na te denken:

• Een verbod op het meenemen van een vape  naar school is op Texelse scholen wenselijk.
• Bewerkt voedsel wat onze gezondheid schaadt moet in prijs verhoogd worden.
• Om af te komen van glyfosaat moeten we onze boeren een verdienmodel aanbieden met als uitgangspunt: landbouw zonder roofbouw

Het zorgaanbod

Het zorgaanbod verschraalt al jaren door bezuinigingen. De politiek roept dat de kosten onbetaalbaar zijn, maar het percentage van ons BNP dat naar gezondheids- en welzijnszorg gaat, schommelt sinds 2010 tussen 13% en 14%. Absoluut gaat het om meer geld, maar dit relativeert de paniekboodschappen waarmee bezuinigingen worden verkocht en onze verzorgingsstaat stukje bij beetje wordt afgebroken.

Die verzorgingsstaat is gebaseerd op collectieve solidariteit: wij betalen premie en belasting zodat zorgen ons uit handen worden genomen. De drie pijlers voor dit systeem zijn welbegrepen eigenbelang, onpersoonlijke zorg (professionele hulpverleners) en begrenzing. De meeste mensen willen nog steeds collectief georganiseerde zorg, niet private zorg. Ook geven zij de voorkeur aan professionele zorg; mantelzorg is vaak geen vrijwillige keuze. Om het stelsel betaalbaar te houden, moeten er grenzen zijn aan wat, door wie en aan wie wordt vergoed. Dat vraagt om pijnlijke keuzes, zoals: vergoeden we afslankmiddelen in de basisverzekering?

Daarnaast moeten we bereid zijn zorgtaken terug te nemen als individu en samenleving, wanneer deze ten onrechte door de verzorgingsstaat zijn overgenomen en daarmee onze veerkracht en zelfredzaamheid aantasten.

 TSB pleit er ook voor dat de samenleving zich uitspreekt over welk percentage van het BNP we aan zorg willen besteden.

Verder moet meer worden ingezet op preventie en het wegnemen van ziekmakende factoren in onze leefomgeving. Wij zijn tegen botte bezuinigingen. Het doel moet zijn het systeem beter en efficiënter te maken. De verzorgingsstaat is een waardevolle uitvinding die behouden moet blijven.

Om over na te denken:

• Om de basiszorg betaalbaar te houden moet de landelijke politiek besluiten wat, door wie en aan wie vergoed wordt.
• Afslankmiddelen moeten niet vergoed worden uit het basiszorgverzekeringspakket.
• Zorggebruikers dienen veel meer betrokken te worden in de organisatie van de zorg op Texel.

 
Personeelsgebrek

Het tekort aan zorgpersoneel groeit al jaren. Oplossingen beginnen bij goed onderwijs, fatsoenlijke lonen en aantrekkelijke secundaire arbeidsvoorwaarden: minder administratieve lasten, meer waardering en flexibele roosters. Extra’s zoals huisvesting kunnen helpen om personeel te behouden.

Technologie belooft veel, maar de praktijk is vaak weerbarstig. Toch kunnen robotisering en AI een waardevolle aanvulling zijn om personeelstekorten te verlichten. Ook het aantrekken van zorgprofessionals uit andere landen is een optie.

Daarnaast kan de inzet van mantelzorgers en vrijwilligers in de formele zorg – bijvoorbeeld in verpleeghuizen of bij respijtzorg – bijdragen. Voorwaarde is wel een mantelzorgvriendelijke samenleving én een goede positie voor mantelzorgers binnen de formele zorg.

 Om over na te denken:

• Robotisering en AI zijn de oplossing voor het personeelsgebrek op Texel
• De inzet van professionals uit het buitenland in de Texelse zorg is een goed idee.
• Vergrijzing kan ook een bijdrage leveren in de oplossing van de knelpunten in de gezondheidszorg op Texel.
• We moeten op Texel een structureel systeem ontwikkelen waar’ oud voor oud’ zorgt.  De Pijlers hiervan zouden in ieder geval onderlinge solidariteit, welbegrepen eigenbelang en vrijwilligheid zonder vrijblijvendheid moeten zijn.
• Het idee ‘ouderen helpen ouderen’ dient op alle manieren ondersteunt te worden door de Texelse samenleving en politiek.
• Stimuleren van burenhulp is op Texel niet nodig.
• De Texelse politiek moet zich méér inzetten voor plekken waar vraag en aanbod voor burenhulp makkelijker uit te wisselen zijn.
• De Texelse politiek moet zich inzetten om indicatie loze dagbesteding mogelijk te maken
• Om mantelzorgers te ontlasten moet de Texelse politiek zich inzetten voor een nachtopvang georganiseerd op dorpsniveau.
• Op de Texelse begroting moet meer budget komen voor de post mantelzorg

 

Wet- en regelgeving, bureaucratie

Wet- en regelgeving staan vaak goede hulpverlening in de weg. Privacywetgeving en financieringsregels maken domein overstijgend werken onnodig complex. Administratieve verplichtingen, ingegeven door wantrouwen en overdreven controledrang, maken het werk voor hulpverleners onaangenaam. Hetzelfde geldt voor regels die mantelzorg bemoeilijken of zelfs bestraffen.

Om over na te denken.

• Meer beslisvrijheid voor de hulpverlener komt de hulpvrager ten goede.
• De privacywetgeving dient voor de gezondheidszorg aangepast te worden
• Bij de financiering van hulpverlening dient de hulpvrager centraal te staan en niet de wijze van financiering.
• Ik vind de vrijheid van mezelf of mijn ouders belangrijker dan regels die die vrijheid beperken maar bijvoorbeeld wel het risico op vallen verminderen.
• Domein overschrijdend samenwerken in de hulpverlening is kostenbesparend

Opvattingen

Als individu moeten we beseffen dat we zelf primair verantwoordelijk zijn voor onze gezondheid. Binnen onze mogelijkheden hoort het vanzelfsprekend te zijn goed voor lichaam en geest te zorgen. Niet iedereen kan dat even goed, dus steun blijft nodig. We moeten stoppen met gezondheid te zien als een product dat je koopt via een verzekering en dat de hulpverlener “repareert”.

Het concept Positieve Gezondheid kan hierbij helpen. Dit richt zich op het vergroten van iemands veerkracht en op wat iemand wél kan. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte; veel factoren bepalen hoe gezond we ons voelen. Het is niet alleen een taak voor artsen, maar voor vele partijen – inclusief uzelf. Dit vraagt om domein overstijgende samenwerking, financiële ontschotting en aangepaste regelgeving. De zorggebruiker moet centraal staan, niet de regeltjes.

Als samenleving moeten we ophouden alles af te schuiven op de verzorgingsstaat. Die kan niet al onze problemen oplossen. Veel kwesties kunnen beter door onszelf worden aangepakt. Gezondheid is geen puur economisch product gereguleerd door marktwerking; dat is een te beperkte visie.

Denken vanuit Positieve Gezondheid verlegt de aandacht van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Meer preventie door het wegnemen van ziekmakende factoren én het stimuleren van gezonde leefomstandigheden, individueel én collectief. Volksziekten zoals cholera en tyfus zijn niet opgelost in spreekkamers, maar door schoon water, betere hygiëne en hogere welvaart. Hetzelfde geldt voor moderne volksziekten zoals diabetes type 2, COPD en hart- en vaatziekten. Medicatie blijft nuttig, maar echte terugdringing vraagt om maatregelen zoals rook- en vapeverboden, schone lucht, grond en water, gezonde voeding én verandering van onze leefstijl.

Om over na te denken.

• De meeste Texelaars zouden méér verantwoordelijkheid voor hun eigen gezondheid moeten nemen
• Liever medicatie voor mijn diabetes dan  mijn leefstijl aan te passen.
• Voor bewegen heb ik geen tijd.
• Liever een puffer dan te stoppen met roken.
• Het doel van veranderingen aanbrengen in de gezondheidszorg is in de eerste plaats verbetering en niet bezuiniging.

 
Tot slot

Ons gedachtengoed kent ook risico’s. Het kan misbruikt worden om de verzorgingsstaat af te breken of mantelzorgers en vrijwilligers uit te buiten. Een brede blik op gezondheid kan leiden tot medicalisering van de samenleving. Het uitgangspunt dat je zelf verantwoordelijk bent voor je gezondheid mag nooit worden gebruikt om te zeggen: ‘eigen schuld, dikke bult’ of om maatschappelijke oorzaken van slechte gezondheid te negeren.

Om over na te denken.

• Alles door de bril van gezondheid bekijken kan ons blind maken voor de kern van een probleem en tot inefficiënte oplossingen leiden.
• Het inzetten van zorgvrijwilligers in zorginstellingen op Texel zet de deur open naar de afbraak van de verzorgingsstaat.
• Het concept ‘zolang mogelijk thuis wonen’ was een vergissing