TSB, gezondheid en leefomgeving.

Dat leefomgeving een belangrijke rol speelt voor onze gezondheid is een open deur, althans ik hoop dat het dat voor u is. En mocht dat toch niet zo zijn denkt u dan eens aan  vapen, alcohol, microplastics, glyfosaat, ultra bewerkt voedsel en uw kinderen die de hele dag op beeldschermen van tablet of telefoon zitten te kijken.

Verbeter de wereld begin bij jezelf ?

We weten het wel maar er iets aan doen dat is een andere zaak. Als TSB denken we dat veranderingen op individueel niveau niet zullen leiden tot systeemveranderingen. Dat geeft u, wat TSB betreft, geen vrijbrief om te dansen op de vulkaan, weg te kijken en geen enkele verantwoording te nemen voor uw gezondheid en die van de anderen.

Acties op individueel niveau zijn waardevol maar kennen een aantal nadelen:

• Acties op individueel niveau zullen niet tot grote maatschappelijke veranderingen leiden daarvoor spelen te grote machten en krachten op de achtergrond.
• Bij acties op individueel niveau nemen we aan de keukentafel (te) vaak elkaar de maat en verliezen daarmee uit het oog wat de werkelijke oorzaken van het probleem zijn.
• Bij acties op individueel niveau is het een kleine stap naar het verwijt ‘eigen schuld dikke bult’. Daarmee wordt voorbijgegaan aan bijvoorbeeld ongelijkheid in inkomen of opleiding, én aan een samenleving die ‘gezonde keuzes’ moeilijk maakt.

Individueel verantwoordelijkheid nemen is waardevol. We zijn niet uitsluitend slachtoffer maar ook deels dader.  Maar voor het thema ‘gezondheid en leefomgeving’ zijn volgens TSB vooral maatschappelijke veranderingen nodig.

Glyfosaat

Twee jaar geleden was de vergunningsverlening voor glyfosaat landelijke nieuws. In de Texelse courant klaagden Texelse inwoners over het gebruik van glyfosaat dicht bij woonwijken en over het niet handhaven van de regels die gelden voor het gebruik. Uit onderzoek blijkt dat in gebieden met veel glyfosaatgebruik meer neurodegeneratieve ziekten voorkomen, zoals Parkinson.  Bij dieronderzoeken blijkt het middel kankerverwekkend. Ondanks pleidooien van deskundigen om de vergunning uit voorzorg niet te verlengen, is deze toch opnieuw voor tien jaar verleend. De lobby van producenten speelde hierbij een grote rol. Sindsdien is het stil geworden rondom dit onderwerp. In het jaarverslag van het vorig jaar schreef TSB dat ze betrokken wilde zijn bij de oprichting van een platform om het gebruik van bestrijdingsmiddelen te verminderen maar dat TSB niet de aanjager hiervan kon zijn. Het initiatief moet vanuit de bewoners komen. Wel is TSB door deze discussie in gesprek geraakt met verschillende organisaties op Texel die zich inzetten voor landbouwhervorming.

Hervorming Texelse landbouw betekent Texelse boeren bestaanszekerheid bieden

Naast toerisme moet de landbouw een pijler voor onze Texelse economie blijven. Wil je glyfosaat en andere bestrijdingsmiddelen op Texel verminderen en uiteindelijk overbodig maken, dan is landbouwhervorming nodig. Hervorming van de landbouw lukt op Texel alleen als onze boeren meedoen en je hen inkomens- en bestaanszekerheid biedt. TSB neemt deel aan gesprekken over landbouwhervorming op Texel, mede vanwege de opkomst van ultra bewerkte voedingsmiddelen (UBV)

Ultra Bewerkte Voedingsmiddelen (UBV)

Uit een serie artikelen in The Lancet (november 2025) blijkt dat UBV wereldwijd een ernstige bedreiging vormen voor de volksgezondheid. Regelmatige consumptie van UBV wordt sterk in verband gebracht met obesitas, diabetes type 2, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. UBV bevatten vaak veel suiker, zout, ongezonde vetten en kunstmatige toevoegingen. Grote bedrijven domineren de markt en promoten deze producten agressief, en verdringen de traditionele, gezondere voeding. Ook het milieu lijdt onder de productie en verpakking van UBV.

ultra verwerkt voedsel en gezondheid (de Lancet) 1

ultra verwerkt voedsel en gezondheid (de Lancet) 2

ultra verwerkt voedsel en gezondheid (de Lancet) 3

Om de consumptie van UBV te verminderen, zijn overheidsmaatregelen nodig, zoals duidelijke etikettering, marketingverboden voor kinderen, beperkingen in openbare instellingen en hogere belastingen. Het beleid moet rekening houden met kwetsbare groepen om voedselonzekerheid en ongelijkheid niet te vergroten. Investeren in lokale, minimaal bewerkte voeding en het herzien van landbouwsubsidies zijn belangrijke stappen naar een gezonder voedselsysteem.

schema voedsel: bewerking en gezondheid

Lokale Kansen

Om zowel het terugdringen van het gebruik van bestrijdingsmiddelen en de opkomst van Ultra Bewerkte Voedingsmiddelen te stoppen, zijn landbouwhervormingen vereist.

Texelse boeren kunnen daaraan bijdragen door meer lokaal, minimaal bewerkt voedsel te produceren. Dit vraagt om een verandering van het hele voedselsysteem. Horeca, inwoners en winkels zouden lokaal geproduceerd voedsel moeten kopen. UBV zouden, net als tabak, beperkt verkrijgbaar moeten zijn in de supermarkten en niet aangeboden mogen worden in openbare instellingen zoals scholen en gezondheidsorganisaties en de Gemeente. Landelijk en Europees moeten ook stappen gezet worden, maar op lokaal niveau zijn er dus best mogelijkheden om iets te doen.  Op Texel zijn al verschillende organisaties actief met landbouwhervormingen, ieder op hun eigen manier. TSB is hierbij vooral gesprekspartner. De vereniging heeft onvoldoende actieve leden om een grotere rol in dit dossier te spelen.

Stellingen om over na te denken

• Op Texel zou het aanbod van lokaal geproduceerde groenten verbreed en uitgebreid moeten worden.

• Ik zou lokaal geproduceerde verse en minimaal bewerkte groenten, zuivel en/of vlees kopen ook al zou de prijs hoger zijn.

• Boeren zouden beloond moeten worden als landschap beheerders.

• De enige manier waarop Texelse boeren bestaanszekerheid kunnen krijgen is door een grootschalige en industriële productie van groente (aardappelen), vlees of zuivel.

• De Gemeente zou de bouw van koude kassen mogelijk moeten maken.

• In de schoolkantine zouden ultra bewerkte voedingsmiddelen verboden moeten worden.

• De Texelse horeca zou gestimuleerd moeten worden om zoveel mogelijk met lokaal geproduceerde, verse en minimaal bewerkte producten te koken en te werken.

• De Gemeente Texel zou het goede voorbeeld moeten geven en in hun catering zoveel mogelijk lokaal geproduceerde, verse en minimaal bewerkte producten moeten gebruiken, ook al is dat duurder.

• De Texelse supermarkten zouden aan de verkoop van lokaal geproduceerde en verse onbewerkte producten voorrang moeten geven boven ultra bewerkte voedingsmiddelen.

• Onze overheid zou de opkomst van de ultra bewerkte voedingsmiddelen als het nieuwe roken moeten beschouwen en met maatregelen van bovenaf moeten komen.

• Dat mijn dieet steeds meer uit ultra bewerkte voedingsmiddelen bestaat waardoor mijn risico op o.a. suikerziekte vergroot wordt, is mijn eigen keuze.